Γιατί ο έλεγχος μνήμης είναι πιο σημαντικός από όσο νομίζετε

Η μνήμη είναι μια από τις πιο πολύτιμες αλλά και αόρατες λειτουργίες του εγκεφάλου. Τη χρησιμοποιούμε κάθε στιγμή, από το να θυμόμαστε μια ημερομηνία ραντεβού μέχρι το να αναγνωρίζουμε ένα οικείο πρόσωπο. Όταν όμως αρχίζουν να εμφανίζονται μικρές δυσκολίες — μια λέξη που δεν έρχεται, ένα ραντεβού που ξεχνιέται — συχνά δεν δίνουμε σημασία. Τις αποδίδουμε στην κούραση, στην ηλικία ή στο άγχος. Αλλά πολλές φορές, αυτά τα σημάδια μπορεί να υποκρύπτουν κάτι βαθύτερο.

Εδώ ακριβώς μπαίνει η αξία ενός συστηματικού ελέγχου μνήμης. Δεν πρόκειται για μια διαδικασία που αφορά μόνο ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας ή εκείνους που ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα. Αντιθέτως, ο έλεγχος μνήμης μπορεί να αποτελέσει ένα προληπτικό εργαλείο για τον καθένα, σε οποιαδήποτε φάση της ζωής του. Όπως κάνουμε τακτικές εξετάσεις αίματος για να ελέγξουμε τη φυσική μας υγεία, έτσι και η γνωσιακή μας κατάσταση χρειάζεται περιοδική αξιολόγηση.

Τι περιλαμβάνει ένας ολοκληρωμένος έλεγχος μνήμης

Πολλοί φαντάζονται ότι ένας έλεγχος μνήμης περιορίζεται σε ένα τεστ που ζητά να απομνημονεύσεις λέξεις ή εικόνες. Στην πραγματικότητα, η διαδικασία είναι πολύ πιο σύνθετη και ενδιαφέρουσα. Ένας κλινικός νευροψυχολόγος χρησιμοποιεί μια σειρά από δοκιμασίες που αξιολογούν διαφορετικές πτυχές της μνήμης: την άμεση, την πρόσφατη, την παλιά, αλλά και τη λειτουργική μνήμη που χρησιμοποιούμε για να κρατάμε πληροφορίες ενώ εκτελούμε μια εργασία.

Πέρα από τα τεστ, η συζήτηση με τον ειδικό παίζει καθοριστικό ρόλο. Καταγράφονται λεπτομέρειες για την καθημερινότητα, τις συνήθειες ύπνου, τη διατροφή, τη φαρμακευτική αγωγή, ακόμα και το επίπεδο άγχους. Όλοι αυτοί οι παράγοντες επηρεάζουν τη μνήμη, και η απομόνωσή τους βοηθά να καταλάβουμε αν οι δυσκολίες οφείλονται σε κάτι προσωρινό ή σε μια υποκείμενη πάθηση.

Πότε πρέπει να κάνετε έλεγχο μνήμης

Δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη ηλικία που να λειτουργεί ως κατώφλι. Ορισμένοι άνθρωποι παρατηρούν αλλαγές ήδη από τα 40 ή τα 50 τους, ενώ άλλοι φτάνουν στα 70 χωρίς καμία αξιοσημείωτη δυσκολία. Ωστόσο, υπάρχουν κάποια σημάδια που αξίζει να λάβετε σοβαρά υπόψη:

• Δυσκολία στην ανάκληση ονομάτων ή λέξεων που παλιά γνώριζατε καλά.
• Συχνές απώλειες προσωπικών αντικειμένων (κλειδιά, πορτοφόλι, γυαλιά).
• Αδυναμία να θυμηθείτε τι κάνατε πριν από λίγες ώρες ή τι είχατε προγραμματίσει για την επόμενη μέρα.
• Αλλαγές στη διάθεση ή στην κοινωνική συμπεριφορά, που μπορεί να συνδέονται με γνωστική έκπτωση.
• Οικογενειακό ιστορικό άνοιας ή νόσου Αλτσχάιμερ.

Αν κάποιο από αυτά σας ακούγεται οικείο, δεν χρειάζεται να πανικοβληθείτε. Η έγκαιρη ανίχνευση μέσω ενός εξατομικευμένου ελέγχου μνήμης μπορεί να κάνει τη διαφορά μεταξύ μιας προσωρινής δυσκολίας και μιας κατάστασης που χρήζει παρέμβασης.

Η διαφορά μεταξύ φυσιολογικής γήρανσης και παθολογίας

Μια κοινή παρανόηση είναι ότι η ηλικία από μόνη της προκαλεί σοβαρή απώλεια μνήμης. Η αλήθεια είναι ότι η φυσιολογική γήρανση φέρνει κάποιες αλλαγές — ίσως χρειάζεστε λίγο περισσότερο χρόνο για να θυμηθείτε κάτι, ή ίσως ξεχνάτε που αφήσατε τα γυαλιά σας πιο συχνά. Αλλά αυτές οι αλλαγές δεν είναι απαραίτητα ενδεικτικές μιας παθολογικής κατάστασης, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ ή μια άλλη μορφή άνοιας.

Ο κλινικός έλεγχος μνήμης βοηθά να γίνει αυτή ακριβώς η διάκριση. Μέσα από τα κατάλληλα εργαλεία, ο ειδικός μπορεί να εντοπίσει αν οι δυσκολίες σας βρίσκονται εντός των αναμενόμενων ορίων για την ηλικία σας ή αν υπάρχει μια πτωτική τάση που χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. Αυτή η πληροφορία είναι ανεκτίμητη, γιατί σας επιτρέπει να πάρετε αποφάσεις για τη ζωή σας και την υγεία σας με βάση δεδομένα, όχι φόβους.

Connect with us on LinkedIn.

Τι να περιμένετε από μια επίσκεψη για έλεγχο μνήμης

Η πρώτη επίσκεψη συνήθως διαρκεί περίπου μία ώρα. Ο νευροψυχολόγος θα σας εξηγήσει τη διαδικασία, θα σας κάνει ερωτήσεις για το ιστορικό σας και θα προχωρήσει σε μια σειρά από δοκιμασίες. Μην ανησυχείτε αν κάποιες σας φανούν δύσκολες — αυτό είναι αναμενόμενο και μέρος της αξιολόγησης. Δεν υπάρχει "σωστή" ή "λάθος" απάντηση, αλλά μια χαρτογράφηση του γνωσιακού σας προφίλ.

Μετά την ολοκλήρωση, θα λάβετε μια αναφορά με τα αποτελέσματα και, το πιο σημαντικό, μια συζήτηση για το τι σημαίνουν αυτά για εσάς. Ο ειδικός θα σας προτείνει βήματα, είτε πρόκειται για απλές αλλαγές στον τρόπο ζωής, είτε για παραπομπή σε περαιτέρω διαγνωστικές εξετάσεις, είτε για ένα πρόγραμμα γνωσιακής εκπαίδευσης.

Η σημασία της πρόληψης: Μικρές αλλαγές, μεγάλο όφελος

Ο έλεγχος μνήμης δεν είναι μόνο για να διαπιστώνετε τι πάει στραβά. Είναι εξίσου σημαντικός για να αναδείξετε τα δυνατά σημεία της μνήμης σας και να σχεδιάσετε στρατηγικές για να διατηρήσετε την πνευματική σας ευεξία. Για παράδειγμα, μπορεί να ανακαλύψετε ότι η μνήμη σας λειτουργεί καλύτερα όταν κοιμάστε επαρκώς ή όταν ασκείστε τακτικά. Ή μπορεί να μάθετε ότι η κοινωνική αλληλεπίδραση τονώνει τις γνωσιακές σας λειτουργίες.

Στην κλινική πράξη, βλέπουμε συχνά ανθρώπους που έρχονται με φόβο και φεύγουν με μια αίσθηση ελέγχου. Δεν είναι ότι τα προβλήματα εξαφανίζονται, αλλά αποκτούν όνομα και πλαίσιο. Και αυτό είναι το πρώτο βήμα για να τα αντιμετωπίσετε.

Για περισσότερες πληροφορίες ή για να κλείσετε ένα ραντεβού, μπορείτε να απευθυνθείτε στο Αλεξάνδρα Μαξούρα, Κέντρο Κλινικής Νευροψυχολογίας, στη διεύθυνση Grigoriou Lampraki 407, Keratsini 187 57, Ελλάδα, τηλ. +30 21 1210 2001, ένα κέντρο κλινικής νευροψυχολογίας με εξειδίκευση στην αξιολόγηση και αποκατάσταση νοητικών λειτουργιών και μνήμης.